Рухани мәдениет – ұлттың жан дүниесі, ішкі болмысы мен құндылықтар жүйесін айқындайтын маңызды ұғым. Ол тек өнер мен әдебиет шеңберінде ғана емес, адамның дүниетанымы, сенімі, адамгершілік қағидалары, салт-дәстүрі мен өмір сүру салты арқылы көрініс табады. Қоғамның тұрақтылығы мен өркендеуі көбіне оның рухани деңгейіне байланысты. Сондықтан рухани мәдениет – мықты қоғам қалыптастырудың негізгі тіректерінің бірі.

Әр халықтың рухани мәдениеті оның тарихи тәжірибесімен, дүниетанымымен тығыз байланысты. Қазақ халқының рухани әлемі ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан салт-дәстүрлер, әдет-ғұрыптар, ауыз әдебиеті мен даналық сөздер арқылы қалыптасты. Ұлы ойшыл Абай Құнанбайұлы адамгершілік, білім, еңбекқорлық сияқты қасиеттерді қоғам дамуының басты шарты ретінде қарастырды. Оның қара сөздері бүгінгі күнге дейін рухани бағдар қызметін атқарып келеді.

Сол сияқты Әл-Фараби еңбектерінде қайырымды қоғам ұғымын негіздеп, адам тәрбиесі мен ізгілік қағидаларын алға тартты. Бұл идеялар қазіргі заманда да өзектілігін жойған жоқ. Ұлттық бірегейлікті сақтап, жаһандану жағдайында төл мәдениетті дамыту – рухани мәдениеттің басты міндеттерінің бірі.

Рухани мәдениет қоғамдағы татулық пен келісімді нығайтады. Адамдар ортақ құндылықтарды ұстанғанда, өзара сыйластық пен түсіністік артады. Имандылық, әділдік, жауапкершілік сияқты қасиеттер қоғамдық қатынастарды реттеп, әлеуметтік шиеленістердің алдын алады.

Мықты қоғам тек экономикалық көрсеткіштермен өлшенбейді. Егер адамдар арасында сенім болмаса, заң мен тәртіпке құрмет төмен болса, қоғам әлсірейді. Ал рухани байлыққа негізделген ортада әр адам өзін қоғамның маңызды бөлігі ретінде сезінеді.

Қоғамның болашағы – жастардың қолында. Сондықтан жас ұрпақтың рухани тәрбиесіне ерекше көңіл бөлу қажет. Отбасындағы тәрбие, білім беру жүйесі, әдебиет пен өнер – барлығы жас буынның дүниетанымын қалыптастырады. Ұлттық құндылықтарды құрметтейтін, білімге ұмтылатын, ел тағдырына бейжай қарамайтын азаматтар – мықты мемлекеттің негізі.

Рухани мәдениет жастарды тек білімді ғана емес, парасатты, жауапкершілігі жоғары тұлға ретінде тәрбиелеуге ықпал етеді. Бұл – ұзақ мерзімді дамудың кепілі.

Қазіргі таңда ақпараттық технологиялардың дамуы, мәдениеттердің араласуы жаңа мүмкіндіктермен қатар, рухани қауіптерді де алып келуде. Осындай кезеңде ұлттық құндылықтарды сақтай отырып, заманауи өркениетке бейімделу маңызды. Рухани мәдениет қоғамға бағыт-бағдар беріп, сыртқы ықпалдарға төтеп беретін ішкі беріктік қалыптастырады.

Рухани мәдениет – мықты қоғамның іргетасы. Ол ұлттық бірегейлікті сақтайды, қоғамдық келісімді нығайтады, жас ұрпақты тәрбиелейді және жаһандану жағдайында бағыт-бағдар береді. Экономикалық даму мен саяси тұрақтылықтың өзі рухани құндылықтармен ұштасқанда ғана баянды болмақ. Сондықтан рухани мәдениетті дамыту – әрбір азаматтың және тұтас қоғамның ортақ міндеті.

Г. Ханафина,

«Саран қаласының ішкі саясат бөлімі» ММ-нің бас маманы, ақпараттық-түсіндіру

тобының мүшесі