(Семей ядролық полигонының жабылуының 35 жылдығына)

Семей полигонының жабылуы - адамзат тарихындағы бейбітшілік пен ядролық қарусыздану жолындағы маңызды оқиғалардың бірі.

35 жыл бұрын қабылданған бұл шешім қазақ халқының қауіпсіз болашағына жол ашып, әлемге ядролық сынақтардың зардабын көрсетті. Семей полигонының жабылуы – ел тәуелсіздігінің, халық бірлігінің және бейбіт өмірге деген ұмтылыстың символы.

Бүгінде бұл тарихи қадам Қазақстан мемлекетінің әлем алдындағы беделін арттырып, ядролық қарусыз әлем құру идеясын нығайта түсті. Қазақстан тарихындағы ең маңызды әрі тағдырлы оқиғалардың бірі. Бұл шешім тек қазақ халқы үшін ғана емес, бүкіл әлем үшін бейбітшілікке бастар үлкен қадам болды. Семей ядролық полигонының жабылуына 35 жыл толуы – өткенді еске алып, бейбіт өмірдің қадірін түсінетін ерекше күн.

Семей ядролық полигоны 1949 жылы 29 тамызда ашылды. Полигон аумағында Кеңес Одағы 40 жылдан астам уақыт бойы ядролық сынақтар жүргізді. Осы уақыт ішінде 450-ден астам ядролық жарылыс жасалып, оның зардабын миллиондаған адам тартты. Радиация әсерінен халық арасында түрлі аурулар көбейіп, табиғатқа орны толмас зиян келді. Полигонның жабылуына қазақ халқының батыл күресі үлкен әсер етті. 1989 жылы ақын әрі қоғам қайраткері Олжас Сүлейменов бастаған «Невада – Семей» қозғалысы құрылды. Бұл қозғалыс ядролық сынақтарға қарсы халық үнін әлемге жеткізді.

Кейін еліміз әлемдегі төртінші ірі ядролық арсеналдан өз еркімен бас тартты. Бүгінде Қазақстан ядролық қаруға қарсы бастамаларды қолдайтын бейбіт мемлекет ретінде халықаралық беделге ие. Семей полигонының жабылуы – халқымыздың бірлігі мен ерлігінің айқын көрінісі. Бұл тарихи оқиға келер ұрпаққа бейбіт өмірдің, қауіпсіздіктің және тәуелсіздіктің маңызын ұғындырады. Біз өткеннің ауыр сабақтарын ұмытпай, ядролық қарусыз әлем құру идеясын әрдайым қолдауымыз қажет.

Биыл Семей ядролық полигоны жабылғанына 35 жыл толып отыр. Бұл – тек Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл адамзат үшін маңызды тарихи кезең. Себебі дәл осы жерде жасалған ядролық сынақтар мыңдаған адамның тағдырына әсер етіп, табиғатқа орны толмас зиян келтірді. Ал оның жабылуы – бейбітшілік пен қауіпсіздікке жасалған батыл қадам болды.

Мыңдаған адам қатерлі ісік, жүрек-қан тамырлары аурулары, генетикалық мутациялар сияқты дерттерге шалдықты.

Экологиялық жағдай да күрт нашарлап, жер мен су ластанды. 1980-жылдардың соңында халық арасында наразылық күшейе түсті. Бұл күн – құрбандарды еске алып, бейбіт өмірдің қадірін түсінетін маңызды күн болып қала береді. Бұл шешім Қазақстанның халықаралық беделін арттырып, ядролық қарусыздану ісіндегі көшбасшы елдердің қатарына қосты. Бүгінде Семей полигоны – қасіреттің символы ғана емес, сонымен қатар үміт пен жаңарудың белгісі. Зардап шеккен өңірлерді қалпына келтіру, халықтың денсаулығын жақсарту бағытында түрлі бағдарламалар жүзеге асырылып келеді.

35 жыл бұрын қабылданған бұл шешім адамзатқа маңызды сабақ берді: ядролық қарудың қаупі шексіз, ал оның зардабы ұрпақтан-ұрпаққа жалғасады. Сондықтан бейбітшілік пен қауіпсіздік – әр мемлекеттің басты құндылығы болуы тиіс. Семей полигонының жабылуы – өткеннің қателігін мойындап, болашаққа жаңа бағыт таңдау. Семей ядролық полигонының жабылғанына 35 жыл толуы – тарихи маңызы зор мерейтой. Бұл – бейбітшілікті таңдаған елдің жеңісі. Семей полигонының жабылуы адамзатқа ядролық қарудың қаншалықты қауіпті екенін дәлелдеп, әлемге үміт сыйлаған тарихи шешім болып қала береді.

М. Алимбекова,

ООК No1 ересектер

абонементінің

кітапханашысы